Byk yalanlara kar?? mcadele vermi? bir isim Okyanus tesinden pompalanan g?da retimi ve beslenmeyle ilgili ezberleri bozan bir akademisyen. O y?llarda g?da ynnden kendi kendine yeten ender lkelerden olan Trkiyenin, yanl?? tar?m politikalar?yla ithal tar?m pazar? haline getirilece?ini ilk kaleme alan bir yazar Kimyasal yiyeceklerin insan sa?l???n? nas?l peri?an etti?ini yazd???nda kara listelere al?nan bir beslenme uzman? lkesinde d??lanan, a b?rak?lan, suikaste u?rayan vatansever bir ayd?n?n portresi
Paras?n? veriyorduk
Ama yard?m diyorlard?
St tozundan bahsediyorum.
?lkokullarda da??t?lan un ve st tozu gibi g?da torbalar?n?n zerinde grlen toka yapan eller figryle, ocuklara Amerikay? ne kadar sevdi?imizi anlatan ?ark?lar syletiliyordu.
Trke tangolar stad? Celal ?nce, Amerika Amerika/ Trkler, Dnya Durduka/Beraberdir Seninle/Hrriyet Sava??nda diye ?ark? sylyordu.
Oyunu bir ki?i bozdu
Ad?, Osman Nuri Kotrk
Do. Dr. Osman Nuri Kotrk. Nam-? di?er Tarhana Osman. 1918de ?zmir Kar??yakada dnyaya geldi. 1943 y?l?nda Ankara niversitesi Veteriner Hekimli?i Fakltesinden birincilikle mezun oldu. Yine ayn? niversitede biyokimya doktoru payesini ald?. Milli Savunma Bakanl??? onu, Ordu beslenmesinde son geli?meler ve ABD ordusunda beslenme al??malar? konusunda inceleme yapmak zere Amerikaya gnderdi. 1946-53 y?llar? aras?nda Missouri niversitesi Beslenme Krssnde al??malar yapt?. O dnem me?hur Marshall Plan? erevesinde ABDnin szde komnizmle mcadele ad? alt?nda Trkiyeye yard?mda cmert(!) davrand??? y?llard?. Asl?nda yap?lanlara yard?m da demek mmkn de?ildi. Gelen rnlerin paralar? ABDnin Trkiyedeki hesaplar?na deniyor, para lke d???na ?km?yor diye bu yakla??m bir nevi Amerikan?n fedakrl??? olarak takdim ediliyordu. G?da alan?nda ne ?kan ana kalem vard?. Birincisi st tozu, ikincisi bu?day, di?eri ise soya fasulyesi idi.
Osman Nuri Kotrk madalyonun arka yzn ve byk oyunu grm?, bu rnlerin insan?m?za yedirilmesine, iirilmesine kar?? ?kmaya ba?lam??t?. St tozlar? kendi reticimizi tam anlam?yla baltal?yordu. Hadi onu getik, bu st tozlar? ABDnin retim art??? elinde kalan stoklardan olu?uyordu. Bir de ABDden geldi?i iin sa?l?kl? denetimler yap?lam?yor, krpecik bedenlere, geli?me a??ndaki ilkokul ocuklar?na zorunlu olarak iiriliyordu. St tozlar?yla birlikte ocuk felci hastal???nda belirgin bir art?? olmaya ba?lam??t?. Bu sefer de yine Amerika ocuk felciyle mcadele ad? alt?nda Trkiyeye a?? satarak kazanc?n? ikiye katl?yordu. Ayr?ca st tozlar?ndaki kanserojen madde olan aflotoksin gzlerden ka?r?lmaya al???l?yordu. Sonra bu?day ithala?simsizler ?inde Bir ?simsiz TARHANA OSMAN (Osman Nuri KOTRK) 20 GEL???M ERZURUM t?n?n n a?ld?. Gereke ok a?kt?. Amerika bol rn veren bu?day geli?tirmi?ti. Trkiye emek-yo?un al??an bir lkeydi. Teknolojiyi de kullanamad??? iin hak etti?i bollukta hasat yapam?yordu. Amerikan tr bu?dayla beraber, ek bir yat?r?ma ihtiya olmadan ayn? emekle daha fazla rn alacakt?. Oysa Tarhana Osman Amerikan?n bunu kimyasal gbrelerle elde etti?ini, tohumun k?s?r oldu?unu, hatta Amerikan bu?daylar?n?n topraklar?m?z? zehirleyece?ini byk cesaretle konu?maya ba?lam??t?. nk ABD, Hitlerin insan geneti?i zerinde yapt??? al??malardan esinlenerek bu?day?n geneti?i ile oynuyor ve bu yolla daha fazla rn elde ediyordu. Ard?ndan dnyada soya retiminde birinci olan Amerika, kendi rnn satabilmek iin Trkiyede soya retimini yasaklatt?. Soya ya?? ile retilmi? margarinler, bir nevi stat atlamak gibi takdim edilir oldu. Tereya?? ve zeytinya?? margarinle k?yasland???nda ok daha pahal? rnlerdi. Bunun yan?nda insanlar olu?turulan alg?lara teslim oluyor, tereya?? ve zeytinya??n?n zararlar?n?(!) tart???yorlard?. Oysa margarinlerle beraber damar hastal?klar?ndaki art?? da iyiden iyiye hissedilir olmu?tu. Yani asl?nda Marshall yard?mlar? tar?mda etkileri halen devam eden yanl??lar?n ba?lang? noktas?yd?. ??te Osman Nuri Kotrk bunlarla mcadele etti. ?nsanlar? uyarmaya al??t?. Halk?n? bilinlendirmek iin verdi?i mcadelesini taland?ran geli?me ise 1966 y?l?nda ya?and?. CIA onu istenmeyen adam ilan etmi?ti.
Verdi?i seminerlerde, radyo programlar?nda halka zellikle tarhana yemelerini neriyordu. Tarhana diye diye sonunda lakab? halk aras?nda Tarhana Osmana ?km??t?.
G?da Emperyalizmi en bilinen kitab?yd?. Bedel dedi. Buna ra?men durmad?. Margarinlere kar?? zeytinya??n? savunmas?n?n ard?ndan nce radyo yay?nlar?na son verildi. Ve Konyaya yapt??? bir gezi s?ras?nda sald?r?ya u?rad?; ldrlmek istendi; sald?r?dan ?ans eseri kurtuldu.12 Eyllde hapis yatt?. Y?lmad?, uyarmaya devam etti. Osman Nuri Kotrkn kimi kavramlara itiraz? vard?.
rne?in al?k szlklerde yiyecek bulamayan bir insan?n midesinin bo? olmas? dolay?s?yla duydu?u ezgi diye ifade ediliyordu. Kotrk ise al???, insan?n yiyecek bulmakta nemli glklerle kar?? kar??ya kalmas? ve bu durumun uzun srmesi halinde lme kadar varabilen olaylar?n ortaya ?kmas? olarak tan?mlad?. Trkiyenin beslenme sorunlar?n? ilk ele alan Kotrk elbette sadece Trkiye de?il, dnya g?da tarihinde de ara?t?rmalar yapt?.
Kotrk ya?am? boyunca; i?i sa?l??? a?s?ndan yanl?? ve eksik beslenmenin sonular?n? inceleyip, koruyucu hekimli?in nemini anlatt?. SSKn?n ila fabrikas? kurmas?n?, asgari cretin belirlenmesinde i?i ailelerinin beslenme ihtiyalar?n? kar??layabilece?i kadar olmas? gerekti?ini savundu.
lkemizde bilinsiz antibiyotik kullan?m?ndan, deterjanlar?n evre kirlili?ine yol amas?na kadar pek ok konuda mcadele verdi. Buna kar??l?k kendi lkesinde d??land?, a b?rak?lmaya al???ld? ve t?p fakltesinde profesrl? engellendi.
1994 y?l?nda vefat etti?inde geride bylesine nemli bir mcadele b?rakt?. Allah rahmet eylesin.
Kimse kendisini kand?rmas?n; kendi evlatlar?na sahip ?kamayan, al??malar?n?, uyar?lar?n? grmezden gelen, seslerini k?smaya al??an lkelerin varaca?? yer koskoca bir bo?luktur. Ancak ?u da bir gerek ki, onlar fikirleriyle hl hayattalar. Sadece ortaya koyduklar? al??malar?n zerlerindeki klleri fleyecek birilerini bekliyorlar.
Kaynak: Mustafa Kaya, Soner Yal?n