ittihat Terakkinin kurulu?u denilince akla T?bbiye gelir. Dnemin muhalif merkezi oldu?unu;Her yerde gklere ?kar?lan padi?ah?m ok ya?anidalar? T?bbiye bahesinde havuzun etraf?ndaki a?alar?n tepelerine kadar ykselmezdi. ifadesinden anlayabilmekteyiz. Askeri T?bbiye Mektebi ?rencilerinin kurdu?u ?ttihat ve Terakki Cemiyeti ierisinde Dr. Naz?m, Dr. Bahattin ?akir, Dr. Rusuhi, Dr. Esat Pa?a (I??k), Dr. Tevfik R?t ( Aras), Dr. Abdlhak Adnan ( Ad?var), Dr. ?brahim Tali ( ngren) gibi nemli yeleri doktordur.
?stanbul T?p Fakltesi Adli T?p Anabilim Dal?n?n dersli?inde duvarda siyah beyaz birsr foto?raf as?l?d?r. Bunlardan bir tanesi de Bahattin ?akirdir. Tarihimizin ok iyi bilinmeyen ancak tarihe yn vermi? isimlerdendir. Dr. Naz?m ve Dr. Rusuhi ile birlikte ?ttihat Terakki Cemiyetinin nl doktorlar grubunu olu?turur. lkemizde ilk telif Adli T?p Ders kitab? yazar?d?r. Trkiye'de Adli T?p'?n kurucular?ndand?r.
Sigaras?n?n kln yere dkt?nde kendisine k?zanlara "Kl antiseptiktir, mikrop retmez." diye yan?t verebilecek kadar da ilgin biridir. Tanin gazetesinin Genel Yay?n Ynetmeni Hseyin Cahit Yal?n, Bahattin ?akir' i en radikal fikirlerin en ate?li savunucusu olarak anlat?r.
1926 y?l?nda Sovyet Ansiklopedisinde Trkiyenin zay?flat?lmas? ve smrgele?tirilmesi meselesi olarak geen bu tan?m gnmzde de geerlidir. nceleri de yayg?n olan ancak ?imdilerde daha da gndeme gelen bu meselede ?ttihat ve Terakki Cemiyeti ve nderleri a?ktan katil olarak nitelendirilmektedir. HDP Genel Ba?kan? Selahattin Demirta??n Mersinde yapt??? a?klama buna rnektir. Biz hi tereddt etmeden Ermeni soyk?r?m?n?n gerekli?ini kabul ediyoruz. Krtlerin de herkesin de rol olmu?tur bu soyk?r?mda.Ama siyasi irade Enver Pa?a ve Talat Pa?an?n ba??n? ekti?i ?ttihat Terakkidir.
Ayd?nlanma ve zgrlk mcadelemizin kklerine yap?lan bu sald?r?lara en iyi yan?t? tarihsel gereklikleri iyi kavrayarak verebiliriz. Dr. Bahattin ?akiri tan?mak i?te bu noktada nem arz etmektedir. Ermeni meselesi, techir laflar?n?n geti?i yerde Dr. Bahattin ?akirin gememesi mmkn de?ildir. Sadece Dr. Bahattin ?akiri de?il, tm ?ttihat ve terakki Cemiyeti nderlerini tan?mal?y?z.
Yak?n arkada?lar?n?n Baha Bey dedi?i Dr. Bahattin ?akir ?ttihat ve Terakki Cemiyetinin en nemli liderlerindendir. ?ttihat ve terakki Cemiyeti ierisinde Trk- Turanc? fikrini savunanlardand?r. Bu fikir dnem a?s?ndan anti-emperyalist bir ak?m olmakla birlikte ulus yarat?m? iin gerekli bir topyay? savunur. Bahattin ?akiri inceledi?imizde rgt ierisinde ok farkl? grevler ald???n? ve ok e?itli i?ler becerdi?ini grrz. Genel itibar?yle gz pek ve i? bitirici bir ynetici olmu?tur. nemli zelliklerinden biri de rgt olmas?d?r. ?nsanlar? etraf?nda birle?tiren, bir i? do?rultusunda harekete geiren, yeni rgtler kuran ve derleyici olan biridir.
Mekteb-i T?bbiye-i ?ahaneyi Tabib yzba?? olarak bitiren Bahattin ?akir Abdlhamitin hafiyeleri taraf?ndan izlenenlerdendir. nce Bekira?a bl? sonra Erzincana srgn edilmi?tir. Burada uzun sre kalmadan Parise gemi?tir. Paris gnleri Dr. Bahattin ?akir iin nemli bir dnemdir. Kendisini gsterdi?i ve ?ttihat ve Terakki Cemiyeti ierisinde sivrildi?i dnemler burada ba?lar.
Paris T?p Fakltesinde Adli T?p ve Psikiyatri alan?nda ihtisas?n? tamamlar. Pariste Dr. Naz?m ile tan???r ve bu arkada?l?k hayat?n? de?i?tirecektir. Burada ?uray? mmet gazetesinin sorumlulu?unu al?r. ?htiya olan paray? bulur, yeri kiralar, gazeteyi idare eder ve cemiyetin merkezi haline getirir. Pariste da??n?k olan Jn Trkleri Dr. Naz?m ile birlikte derleyip toparlam??t?r. Cemiyeti bytmek, ye kazanmak iin byk abalar gstermi?lerdir.
Te?kilat ve Ne?riyat konusuna byk nem vermektedirler. Yaz??malar?nda devaml? rgtlenmenin nemi, kollektif al??ma,her yerde te?kilatlanma, yay?n organlar?n?n geni? apta da??t?lmas? ve okutulmas? geer. Yaz??malar?ndan bir cmlesi dnemin devrimci mcadelesini zetlemektedir; ?ntizam alt?na al?nan ki?inin gayret ve kuvveti gayri muntazam ya?ayan otuz ki?inin kuvvetine galebe ald???n? her gn gryoruz.
1908 devriminden sonra ?stanbula dnen Bahattin ?akir merkezi Ca?alo?lunda bulunan ?uray? mmet gazetesini ?karmaya ba?lar. ?ttihat ve Terakki Cemiyeti 1908-1918 y?llar? aras?nda seim ve dokuz kongre ya?am??t?r. 1909 kongresinde cemiyet gizli olmaktan ?k?p dernekler yasas?na gre kurulmu?tur. Bu y?ldaki kongrede Mustafa Kemal Atatrk de Trablusgarp delegesidir. 1912 y?l?nda ilk kez ?ttihat ve Terakki Cemiyetinin Merkezi Umumi yeli?ine seilir. Bu grevi 1918 y?l?na kadar srdrr. Merkezi Umumi ierisinde ekirdek grup olarak adland?r?lan grupta yer al?r. 31 Mart olaylar?nda Bahattin ?akir hedef gsterilir. S?n?r d??? edilmesi istenir.
Dr. Bahattin ?akiri anlat?yorsak Te?kilat-? Mahsusadan bahsetmemek olmaz. Bahattin ?akir bu rgtn kurucu yesidir, Do?u cephesinden sorumludur. Te?kilat-? Mahsusa ( zel rgt) zerine sayfalarca kitab?n yaz?labilece?i bir konudur. Genel olarak bahsedeceksek e?er; Harbiye Naz?r? Enver Pa?aya ba?l? olan ?ttihat ve Terakki Cemiyetinin fedailerinin olu?turdu?u gizli rgttr, ?ttihat ve Terakki Cemiyetinin sivri ucudur. Kurtulu? Sava??nda ilk kur?unu s?kan Hasan Tahsin (Osman Nevres) de Te?kilat-? Mahsusa yesidir. Daha sonralar? bu rgtn lideri olan Ku?uba?? E?ref: Bu i?e gnl vermi?tim, mant?k ne derse desin... Hibir zaman filozof yahut siyaseti olmad?m ve bu i?ten iyi dostlar, yara izleri ve kala ?k???, birka madalya ve memleketim iin ok iyi dv?t?m bilmenin verdi?i tatmin d???nda bir ?ey elde etmedim. ?eklinde bunu ifade etmi?tir.
Erzuruma giderken yol kav?aklar?na Turana buradan gidilir! levhalar? koyan Bahattin ?akir ve arkada?lar? burada nemli grevlere do?ru gitmektedirler. ?ttihat ve Terakki Cemiyeti Katib-i Umumisi Dr. Bahattin ?akir Ta?nak Kongresine kat?l?r. Sadece Erzurumda kalmayan Bahattin ?akir Artvin, Oltu, Ka??zman aras?nda gidip geliyor, tm blgeyi dola??r
...Bu gece yatt???m yatak o kadar rahat idi ki, vcudum oktan beri yumu?ak yerde dinlenmeye al??mad??? iin btn gece uyuyamad?m. 5 Aral?k 1914 tarihinde e?ine yazd??? bir mektuptan anlad???m?z vatan? iin hibir ?kar beklemeden, vatan? iin madele eden biridir Bahattin ?akir. ?ehit d?t?nde cebinden para de?il yaln?zca ocuklar?n?n foto?raflar? ?km??t?r. E?ine ve ocuklar?na yaln?zca onurlu bir isim b?rakacakt?r. Talat Pa?aya gnderdi?i telgrafta; ?n?allah sana, bana, di?er arkada?lar?m?za da bu yolda lmek nasip olur. demi? ve kendisi de bu yolda lm?tr.
Erzurum ve Kafkas Cephesinin di?er noktalar?nda geirdi?i drt- be? ayl?k srede Ermeni meselesiyle ilgili ok noktay? gzlemleme f?rsat? bulmu?tur. Ermenilerin Rus ordusuna ettikleri yard?m byk zararlar vermekteydi. Rus ordusuyla i?birli?ine giri?en Ermeniler cephe gerisinde sava??n kazan?lmas?na bsbtn engel te?kil etmekteydi. Bahattin ?akirin gzlemleri Techir Kanununun getirilmesinde nem arz etmektedir. Techir Kanunu d?man ordusuyla i?birli?ine giri?mi? fiili bir durumda gnn ?artlar? ierisinde ka?n?lmaz bir olayd?r. Yer de?i?tirme, cephelerin gvenli?ini sa?lamak a?s?ndan elzem olmu?tur. Techir Kanununun uyguland??? di?er bir blge ise Mersin- ?skenderun blgesidir, buralarda da Ermeniler Frans?zlar ile i?birli?ine giri?mi?tir.
?ngilizlerin iste?i ile i?gal y?llar?nda kurulan Divan-? rfide ?ttihat?lar Ermeni meselesinden yarg?lanm??lard?r. Ayn? dnemde Bo?azl?yan Kaymakam? Kemal Bey ve Urfa Mutasarr?f? Nusret Bey de idama mahkum edilmi?tir. Bu haks?z infazlar ?stanbul halk?nda fke uyand?rm??t?r. ?stanbul halk? Beyaz?tta protesto yapm??t?r. Bu durumdan korkan ?ngilizler 78 yurtsever ayd?n? Maltaya srgne yollam??t?r
1918 y?l?nda ?ttihat ve Terakki Cemiyeti nderleri lkeden ayr?lmaktayd?. lkeden ayr?lmamalar? durumunda ak?betleri mehuldr. Talat Pa?a Bahattin ?akir ile birlikte buradan Berline gemi?tir. Burada ciddi anlamda maddi zorluk ya?am??t?r. ?ttihat ve Terakki Cemiyeti nderleri yurtd???ndayken Anadoluda Mustafa Kemalin nderli?inde Kurtulu? Sava??n?n ilk ad?mlar? at?lmaktad?r.
nc Enternasyonelin ?kinci Kongresinde kararla?t?r?lan Birinci Do?u Halklar? Kurultay?na kat?lm??t?r. Emperyalizme kar?? mcadele a?s?ndan kurultay kritiktir. Bu kurultay Mustafa Kemal nderli?indeki Anadolu mcadelesini desteklemi?tir. Bahattin ?akir burada bir konu?ma gerekle?tirir. Do?u Halklar? Propaganda ve Eylem Konseyi yeli?ine seilir. Bu konsey dilde olmak zere Do?u Halklar? ad?nda dergi ?kacak, bildiriler yazacak, bro?r ve kitap?klar ?karacakt?r.
lm ve Geride Kalanlar
Ermeni terrnn ilk kurban? olan Talat Pa?a Berlinde ldrlm?tr. Talat Pa?an?n lm Hakimiyet-i Milliyede de yer bulur. ?ngiliz emperyalizmi Ermeni militanlar? ma?a olarak kullanmaktad?r biiminde geer. Bundan 9 ay sonra Bahattin ?akir ve Cemal Azmi Bey de Berlinde Ta?nak partisinin bir numaral? tetikisi taraf?ndan ldrlr. Bahattin ?akir Do?udan gelirken yan?nda iki Ermeni ocuk getirmi?tir. Bu iki Ermeni ocu?u byyp yeti?tirmi?tir ancak kendi ocuklar? Alp ve Celasin Berlinde ldrlm?tr. Mezar? hala Berlinde Mslman Mezarl???ndad?r.
lmnden sonra Cumhuriyet e?ine drt katl? bir ev vermi?tir. Mali zorluklar iinde kalan e?i buray? satmak zorunda kalm??t?r. ?lgin bir ?eydir ki; Bahattin ?akirin e?ine verilen bu ev ?u anda ?i?li Osmanbeyde bir Ermeni okuludur.
Selam olsun
Kaynaklar:
1. ?ttihat Terakkiden Te?kilat-? Mahsusaya Bir Trk Jakobeni Dr. Bahattin ?akir- Hikmet iek, Kaynak Yay?nlar?
2. Sermet Ko, mit Bier, Adli T?bb?n Tarihsel Geli?imi, Trkiyedeki Yap?lanmas? ve Sorunlar?, Klinik Geli?im, Cilt 22, Adli T?p zel Say?s?, 2009
3. 150 Belgede Ermeni MeselesiMehmet Perinek, K?rm?z?kedi Yay?nlar?
4. http://haber.sol.org.tr/turkiye/selahattin-demirtas-herkes-biji-oba30 ma-demiyor-105579