K?r?m Sava??, Rusyan?n geleneksel gneye inme siyasetini gerekle?tirmek zere harekete gemesiyle ba?lam??t?r. Ancak bu devletin yaratt??? tehlike di?er Avrupa byk devletlerinin de ?karlar?na dokunmu?tur. Bu nedenle bu devletler Osmanl? Devletinin yan?nda yer alarak Rusyaya kar?? bir Avrupa blo?u olu?turmu?lard?r. Yap?lan sava?ta Rusya yenilmi? ve sonuta 1856 Paris Antla?mas? imzalanm??t?r. Her ?eyden evvel 1856 Paris Antla?mas? 1815 Viyana Kongresinden sonra bozulan Avrupa gler dengesini yeni ba?tan dzenleyen bir belgedir. Avrupa devletleri bu antla?mayla Rusyan?n daha nceki tarihlerde kendi lehine bozmaya al??t??? Avrupa gler dengesini, Osmanl? Devletini de yanlar?na alarak, kurmay? amalam??lard?. Nitekim antla?mada Karadenizin tarafs?zl???n?n sa?lanmas?, Bo?azlar?n yabanc? sava? gemilerine kapal?l??? ilkesinin srdrlmesi, Eflak, Bo?dan ve S?rbistan topraklar?ndaki ynetimlerin Paris Bar?? Kongresine kat?lan devletlerin ortak garantisi alt?na al?nmas?yla Balkanlardaki Rus nfuzu k?r?lm??t?r. Bylece, Karadenizin do?usundan Adriyatik Denizine kadar uzanan bir Avrupa siyas ku?a?? olu?turulmu?tur. Ayr?ca Rusyan?n gneyinde bir tampon blge olu?turularak, Rusyan?n gneye inme politikas? nlenmi?tir. Rusya bundan sonra gzn Bat?dan ay?racak, Do?uya yani Asyaya evirecektir. Osmanl? Devleti ise Paris Antla?mas? ile sava?tan nceki s?n?rlar?na kavu?mu?tur. Rusyan?n XVIII. yzy?l?n ba?lar?ndan itibaren kendisinden sa?lad??? ayr?cal?klardan ve bunlardan do?an ii?lerine kar??malar?ndan, Rusyan?n gneye inme politikas?ndan, dolay?s?yla Rus tehlikesinden bir mddet de olsa kurtulmu?tur. Ayr?ca, Avrupa devletler hukukundan yararlanmas? Avrupa devletler ailesinden say?lmas? yani Avrupa sistemine girmesi resmen kabul edilmi?ti. Bylece topraklar?n?n btnl? byk devletlerin kefilli?i alt?na girerek, avantajl? bir duruma gemi?tir. ?lk bak??ta bu ?artlar alt?nda Osmanl? Devletinin Paris Antla?mas?ndan karl? ?kt??? sylenebilirse de bu durum bir grntden ibarettir. Osmanl? Devletinin Avrupa devleti say?lmas?, Avrupa devletler hukukundan yararlanmas? ilkesi bir ?ekil de?i?ikli?inden ibaret olup, pratikte byk bir nem ta??m?yordu. Zira Avrupa devletlerinin bile kendi aralar?nda bu gibi prensiplere pek sayg? gsterdikleri tarih boyunca grlmemi?tir.Bu nedenle bundan sa?lanacak garantilerin ka??t zerinde kalmas? kesindi. Ayr?ca, Osmanl? ?mparatorlu?unun d?? siyaseti antla?mada imzas? bulunan devletlerin kefaleti alt?na giriyordu. te yandan Osmanl? Avrupas?nda bulunan zerk ynetimlerin Avrupa devletlerinin kefilli?i alt?na girmesi Osmanl? ?mparatorlu?unun blgedeki nfuzunun da azalmas?na neden olmu?tur. Btn bunlar?n yan? s?ra Osmanl? ?mparatorlu?u Kongreye sava?? kazanm?? devlet olarak kat?lm?? olmas?na ra?men Antla?man?n Karadeniz ile ilgili maddesinin yeni Rusyaya ait ko?ullar? kendisine de uygulanm??t?r. Bu da Trkiyeye yap?lan bir haks?zl?kt?r. Btn bunlardan en nemlisi, Islahat Ferman?n?n antla?mada yer almas? ise Osmanl? Devleti aleyhine yeni bir faktr ortaya ?kartm??t?r. Byk Avrupa devletleri her ne kadar bu madde ile ?mparatorlu?un ii?lerine kar??mamay? garanti etmi?ler ise de, asl?nda bu ferman?n uygulanmas?ndan do?acak sorunlar ile Osmanl? Devletinin ii?lerine ortakla?a mdahale edebilecekleri yeni bir kap?y? nceden am??lard?r. Kapitlasyonlar?n kald?r?lmay?p, srdrlmesi ise bunu daha gl hale getirmekteydi. Bu bak?mdan Paris Antla?mas? uygulama imkanlar?ndan yoksun ?artlar?yla Osmanl? Devletinin gelece?i iin bir garanti olmaktan uzakt?. Bu durum bar???n uzun mrl olmayaca??n? a?ka gsteriyordu. Nitekim 1858 Cidde Olaylar?, 1860 Suriye Lbnan bunal?m? buna a?k bir misaldir. Her iki olayda ba? garantr Avrupa devletleri ?ngiltere ve Fransa fiilen mdahale ederek, Osmanl? Devletinin hukuk durumunu nazar-i dikkate almam??lard?r. K?r?m Sava??n?n Osmanl? Devletine getirdi?i bir sonu da ilk defa yabanc? devletlerden bor para almas? oldu. Geri Osmanl? Devleti mal durumunun bozulmas? zerine ilk defa XVIII. yzy?l?n sonlar?nda borlanmay? d?nm?t. Fakat e?itli nedenlerden dolay? bu mmkn olmam??t?. Ancak, K?r?m Sava??nda mttefiklerin, barut dahil her trl ihtiyalar?n?n Osmanl? devletinden kar??lanmas? zaten bozuk olan mali durumun daha da bozulmas?na sebep olmu? ve sava?a devam edilmek istenmesi zerine d?? borlanmas?n?n yap?lmas?na karar verilmi?tir. Bu karar Osmanl? Devletinin mttefiki ?ngiltere ve Fransadan byk destek gelmi?tir. Sonuta Bab?li Londrada Palmer ve Pariste Gold Chmid ad?ndaki iki banka grubu ile 24 A?ustos 1854te bir szle?me yaparak 3 milyon ?ngiliz Liras?, yakla??k 330 milyon kuru? bor ald?. Osmanl? tarihinde al?nan bu ilk borca M?s?rdan al?nan vergi geliri kar??l?k olarak gsterildi. Ancak bu ilk bortan hazineye giren para ile sava? masraflar? kar??lanamad???ndan ertesi y?l yeniden borlanma zorunlulu?u do?du. ?kinci borlanma ise ?ngiltere ve Fransa hkmetlerinin kefalet sa?lanarak 1855 y?l?nda Roth Schild ?irketi ile 5000 sterlinlik bir szle?me imzalanarak yap?ld?. Bu borca kar??l?k olarak da ?zmir ve Suriye gmrklerinin gelirleri ile M?s?r vergisinin birinci borlanmadan arta kalan k?sm? gsterildi. Ayr?ca bu szle?me ile al?nacak paran?n sadece sava? masraflar?na kar??l?k olarak kullan?lmas?, bunu kontrol etmek zere de ?ngiltere ve Fransa hkmetlerinin temsilcilerinden olu?acak bir komisyonun kurulmas? kabul edildi. Bylece Osmanl? Devleti K?r?m Sava?? ile birlikte tarihinde ilk defa d?? borlanma yapt??? gibi, yabanc?lar?n mal kontrol dnemine de girmi? oluyordu. Paris Antla?mas? K?r?m Sava??na kat?lan di?er devletlere ise do?rudan ?kar sa?layan bir ortam haz?rlamamakla beraber dolayl? olarak her devlet kendine gre baz? ?karlar elde etti. ?ngiltere Rusyan?n Karadenizdeki donanma ve tersanelerinin yok edilmesi ve bu denizde donanma bulundurulmas?n? nlemekle smrgeleri ve Yak?ndo?u ticareti iin byk bir tehlikeyi, bir sre iin de olsa kald?rm?? oldu. Osmanl? Devleri zerinde ise nfuzu daha da artt?. Ayr?ca, 1856da Anadoluda demiryolu yap?m hakk?n? elde etti, Bab?liye bor veren iki devletten biri oldu. Ayr?ca Hindistanda patlak veren 1857 Byk sipahi ayaklanmas?nda Osmanl? Devleti ?ngilterenin yan?n? tuttu. Padi?ah Abdlmecid ayaklanmalarda zarar grenlere da??t?lmak zere 1000 ?ngiliz liras? gnderdi. Padi?ah?n bu yard?m? ?ngilterenin Hint Mslmanlar? zerindeki nfuzunu art?rd?. Sonuta ?ngiltere K?r?m Sava?? ve Paris Kongresinden en karl? devlet olarak ?kt?. Fransa, Rusyan?n zellikle Kutsal Yerler Sorununu bahane ederek Akdenize inerek kendi nfuz alanlar?na gz dikti?ini grd?nden bu sava?a kat?lm??t?. Paris Antla?mas? ile bu tehlikeyi nledi?i iin durumdan memnundu. Ayr?ca bu sava?ta Koalisyon Sava?lar?ndan itibaren kendisine kar?? kurulmu? olan btn ittifak antla?malar?n? paralam??t?. Antla?man?n Pariste yap?lmas? ise Fransaya Avrupa siyasetinde yeniden stn bir yer sa?lad?. Ayn? zamanda 1798de M?s?r? i?gal etmesiyle y?k?lan Osmanl? Devleti zerindeki itibar?n? yeniden kazand?. Bununla da Do?u Avrupa ile n Asyada etkinli?i o?ald?. Piyomente Paris Kongresine kat?lmakla ?talyan birli?ini kurma d?ncesini devletleraras? bir kurulu?ta tan?tma ve savunma imkan?na kavu?tu. Bylece ?talyan birli?i sorunu Avrupa politikas?n?n konular? aras?nda yer almaya ba?lad?. ?lk bak??ta Paris Kongresi bar?? antla?mas? imzalamak iin toplanm?? gibi grnmekle beraber kongrede bar?? ile do?rudan ilgisi olmayan deniz sava?? hukuku gibi ba?ka konular da gr?lm? ve karara ba?lanm??t?r. Bu ise uluslar aras? rgtlenmenin gittike g kazand???n? gstermesi ynnden kongreye ayr?ca nem sa?lam??t?r. Btn bunlarla beraber Paris Antla?mas?n?n getirdi?i bar?? e?itli nedenlerle uzun mrl olamad?. Antla?madan hemen sonra Osmanl? Devleti ile Avrupa devletleri aras?nda i ve d?? sorunlar yeniden kar??m?za ?km??t?r. Esas?nda K?r?m Sava?? ve Paris Antla?mas?n?n getirdiklerinden daha nemli bir konu tarihimizde 1856 Islahat Ferman? olarak bilinen ferman?n, yukar?da da bir nebze de?indi?imiz gibi, bu antla?mada yer almas? meselesidir. K?r?m Sava?? (1853-1856) Rusyan?n Osmanl? Devleti s?n?rlar? ierisinde bulunan H?ristiyanlar? korumak ve ayr?cal?klar?n? o?altmak istemesi iddias?ndan ?km??t?. Bu bak?mdan sava? s?ras?nda Osmanl? Devletinin mttefikleri olan ve Rusyaya kar?? sava?an Avrupa devletleri Rusyay? bu iddias?ndan yoksun b?rakmak iin giri?imlerde bulunduklar? gibi, kendileri de Osmanl? Devleti s?n?rlar? ierisinde bulunan gayrimslim toplumlar zerinde hak iddia etme gibi davran??larda da bulunmu?lard?r. Nitekim ?ngiltere, Fransa ve Avusturya daha K?r?m Sava??n?n ba?lar?nda, kendi aralar?nda yap?lacak antla?ma esaslar?n? gr?erek baz? kararlar alm??lard?. Sonra da buna dayal? olarak Nisan 1855de bir anla?maya varm??lard?. Bu kararlar Avusturya arac?l???yla aynen kabul edilmesi iin Rusyaya 16 Aral?k 1855de bildirilmi?ti. Bu kararlar aras?nda Bab?linin hkmranl?k haklar?n? bozmayacak bir ?ekilde Osmanl? Devletinde bulunan H?ristiyan tebaan?n hak ve ayr?cal?klar?n? belirleyen yeni bir Islahat Ferman?n?n ?kar?lmas? da vard?. Osmanl? Hkmeti Viyanada yap?lan gr?melerde yukar?da belirtilen hususun, devletin ii?lerine kar??ma anlam?na gelece?ini bildirerek, 16 Aral?k 1855 tarihli kararlar aras?nda yer alamamas?na gayret ettiyse de ba?ar? sa?layamad?. Bunun zerine Pariste yap?lacak bar?? gr?melerinden nce Islahat Ferman?n? ilan ederek, mttefikleri olan devletlere ii?lerine kar??ma yolunu kapatmaya al??t?. Bunun iin de hemen ferman haz?rlamak zere ?stanbulda bir komisyon kuruldu. Bu komisyonda Sadrzam, Hariciye Naz?r? ve di?er devlet adamlar?ndan ba?ka, mttefik devletler olan ?ngiltere, Fransa ve Avusturyan?n elileri de bulunuyordu. Komisyonun kurulu? ?ekli yabanc? devletlerin meydana getirilecek fermanda etki sahibi olmak istediklerini a?ka gstermekteydi. Amalar? Rusyan?n daha nce Osmanl? Devletinden H?ristiyan uyruklar? bahane ederek sa?lad??? hak ve ayr?cal?klar? kendilerin de bu yoldan elde etmelerine dayan?yordu. Ancak tutulacak yol hakk?nda aralar?nda gr? birli?i yoktu. Her biri ayr? bir tez ortaya at?yordu. Bununla beraber ileri srlen ortak nokta Osmanl? Devletinin 1839da ilan etmi? oldu?u Tanzimat Ferman? hkmlerinin Mslman ile Mslman olmayan uyruklar?n aralar?ndaki farklar? ortadan kald?rmad???, bu nedenle yeni ?kar?lacak olan fermanda gayrimslim uyru?a e?itli?i sa?layacak hkmlerin konulmas? ile bunlar?n uygulanmas?nda byk devletlerin sz sahibi olmas?yd?. Bu ferman hkmlerinin bar?? antla?mas?nda yer almas? da kararla?t?r?lm??t?r. Sonu olarak diyebiliriz ki, Islahat Ferman?n?n bu hkmlerinin Paris Antla?mas?nda yer almas? ve Avrupa Devletlerinin gayrimslim uyruk zerinde bir nevi hak sahibi olmalar? o ana kadar her devletin ?karlar? do?rultusunda ayr? ayr? uygulad?klar? Osmanl? Devletini paralama siyaseti olan ?ark Meselesini m?terek bir mdahale haline getirmi?tir. Bundan sonra ?mparatorlukta ?kan, ba?ta Ermeni meselesi olmak zere, gayrimslim tebaa ile ilgili btn meseleler bu politikan?n bir sonucu olarak de?erlendirilebilir.