GelişimErzurumYazı

?REM UZUNHASANO?LU

“Uzak Bir Masal” adl? roman?n?z bu sene ba??nda yay?mland?. Öncelikle hay?rl? olsun. Okuru bol olsun. Rüya ad?n? verdi?iniz ilk bölüm çok karamsar ba?l?yor. “Umut etmenin dünya üzerindeki en büyük musibetlerden, kay?plardan ve ac?lardan daha habis bir ?ey oldu?unu anlam??t?m. Ba??m dönüyordu, dengemi bulabilmek için apartman?n duvar?na tutundum.” Ana karakter Neylan bunlar? söylüyor. Oysa umut etmenin insan için çok de?erli oldu?una inan?l?r. Neylan neden umuda bu kadar karamsar bir anlam yüklüyor?
Umut bir yandan insanlar? diri tutarken di?er yandan da bir k?s?r döngünün içine hapsedebilir. Mutsuz ve çaresiz insanlara “umudunu kaybetme” diye ö?üt veririz ama bazen de “bo? hayallerin pe?inde ko?uyorsun,” deriz. Bazen pe?inde ko?tu?umuz bir i?, bir insan, bir hayal bizi zehirler. Sürüklendi?imizi görürüz, peri?anl???m?z? fark eder ama kurtulamay?z. ??te böyle bir hikâye Neylan ve Levent’in birlikte olma çabas?… Umut ettikçe k?s?r döngüye s?k???p kalan bir kad?n ve kad?n?n bu a??r? ba??ml?l?k ve sevgisinden beslenen bir erkek.
“?nsan?n kolu kanad? k?r?kken, en hüzünlü anlar?nda verdi?i kararlar hep en do?ru kararlard?, içgüdünün seni sürükledi?i yere gitti?inde ve kendini gökten inen mesajc? meleklere teslim etti?inde hayat?n rotas? geri dönülmez bir ?ekilde de?i?iyor, sen altüst oldum san?rken düze ç?k?yordun.” Romandaki ?a??rt?c? cümlelerden bir kaç? daha. Oysa sakin zamanlarda karar vermenin daha sa?l?kl? oldu?u söylenir. Gerçekten hüzünlü anlarda verilen kararlar daha m? isabetli? Bir de sanki burada tam olmasa da son zamanlarda popüler olan ki?isel geli?im, meditasyon, evrenle mesajla?ma, duygulara kulak verme gibi hususlara da gönderme var gibi. Neler söylersiniz?
Hayat?n baz? anlar?nda kararlar?n h?zl? ve ani verilmesi gerekir. Robert Frost’un bir ?iirinde dedi?i gibi bir ormanda yürürken o yol aniden ikiye ayr?l?verir ve bir tercih yapmak zorunda kal?rs?n?z. Bir i?ten ayr?lmay? belki aylarca dü?ünürsünüz, karara varamazs?n?z ama bir gün öyle bir an gelir ki art?k bir saniye bile dü?ünmenize gerek kalmam??t?r. UZUNHASANO?LU Muaz ERGÜ SÖYLE?? 10 GEL???M ERZURUM K?r?lma anlar? genellikle hüzünlü, h?zl?, ani, sars?c? ve çarp?c?d?r. Hayat?n?z? alt üst etti san?rs?n?z asl?nda bamba?ka bir ?eye haz?rlad???n? sonradan geçmi?e dönüp bakt???n?zda fark edersiniz. Bu bir tür kaderci yakla??m olabilir, tasavvuf olabilir, bahsetti?iniz gibi evrenle ileti?im olabilir, karma olabilir. Dünyan?n hangi co?rafyas?nda ya??yor ve hangi inanca sahipseniz size ö?ütlenen bir ?eydir. K?r?lma anlar?nda korkmaman?z, aksine ders ç?karman?z gerekti?ini ileten bir ö?retidir.

Neylan’?n rüyalar? roman kurgusunda önemli yer tutuyor? ?lk zamanlarda çok kötü bir rüyay? sürekli görüyor. Ayaklar? kan içinde yürüyor. Bir cenine dönü?ür gibi… Rüya, rüyalar hususunda neler dü?ünüyorsunuz? Ayr?ca masal önemli bir öge sizin için san?r?m. Rüyayla birlikte masal hususunda neler dü?ünüyorsunuz?
Rüyalar bize bilinçalt?m?z?n arma?anlar?d?r. Yüzümüzü Freud’a, Jung’a dönersek her birinin biz fark?nda olarak/ ya da olmadan, bebeklik/çocukluk/ergenlik dönemlerimizden bize kalan travmalar?n su yüzünde yüzen levhalar? olarak alg?lanabilir. Neylan bebeklik döneminden kalan, sözcüklerinin olmad??? ve hat?rlamad??? bir dönemi rüyalar?nda görüyor ve tamamlanma hissini ar?yor. Daha sonra evine kavu?tu?unda art?k ayaklar?n?n alt? kanam?yor ve derme çatma yap? da art?k çat?s?z ve y?k?k de?il. MART 2023 11 Rüyalar?n sembolik önemine inand???m için Neylan’a da böyle bir rüya tasarlad?m. Masallara gelince… Kadim hikâyeler hem kolektif hem de bireysel bilincimize yer etmi? ve silinmesi zor anlat?lard?r. Bizimle ya?arlar. Ve bir gün bakm???z biz o masallara dönü?mü?üz. Çünkü hikâyeler tekerrür eder. Binlerce y?l geçer, dekorlar, k?yafetler de?i?ir ama masallardaki izlekler ve duygular de?i?mez.
?lk soruda romanda karamsar bir ba?lang?ç oldu?undan söz etmi?tik. Romanda Neylan’?n sevgilisi heykeltra? Levent’in oturdu?u apartman?n ad? Mesude apartman?. Mesude mutlu, sevinçli, kutlu, bahtl? gibi anlanlara geliyor. Ayr?ca kad?nlara verilen bir isim, di?il… Apartman?n ismine Neylan’?n mutluluk aray???n?n göstergelerinden diyebilir miyiz? Levent de ayr?ca sert, hoyrat ve narsist bir ki?ilik. Apartmana Mesude isminin verilmesine bir denge olu?turma olarak bakabilir miyiz?
Romanda vermek istedi?im bir alegoriyi çok iyi çözümlemi?siniz, bana burada söyleyecek bir ?ey kald? m? bilmiyorum. Evet, Mesude Apartman? özellikle seçilmi? bir isimdi. Neylan’?n ev, mutluluk ve hakikat aray???na uysun istedim ancak Levent’in hoyrat karakter yap?s?yla da çeli?sin istedim. Bir tür oksimorondu. O apartmanda gerçek anlamda mesut oldular m? sizce? ?rem Han?m sorunuza Neylan aç?s?ndan bakt???m?zda O apartmana girdi?inde mesut oluyor. Levent’in dairesini özellikle de balkonunu çok seviyor ama zaman geçtikçe Levent’in hoyratl???, sert davran??lar?, apartmana giren ç?kanlar Neylan’? üzüyor, sinirlendiriyor. Bir süre sonra al??kanl?k ya da ba??ml?l?k dolay?s?yla Mesude apartman?na gitmeye ba?l?yor.
Ana karakterinize neden Neylan ismini verdiniz? Var m? bir sebebi?
Neylan, gerçekle?mi? dü? anlam?na geliyor. Sonunu aç?k etmeden ?öyle söyleyeyim, kitab? henüz okumam?? olan okurlar Neylan’?n kimin dü?ünün gerçekle?mi? hali oldu?unu dü?ünebilir.
Roman?n yol adl? bölümünde yolculuk var, trenle yolculuk… Yol ve zaman hakk?nda neler söylersiniz? Roman?n?zda neden nostaljik bir nesne olan tren ve tren yolculu?una yer verdiniz?
Tamamen ki?isel. Trenlerdeki gitme duygusunu çok seviyorum. Uçakta da böyle bir uzaklara gitme hissi ve özlem var ama trendeki kadar bask?n de?il. Tren sahnesinin dilini de trenin raylarda gitme ritminde yazd?m. Üslubunu “t?k?r t?k?r” giden trenin k?smen daha ?iirsel yolculu?u olarak kurdum. Bir de tabii do?uya gitmek alg?m?zda da tren epey sembolik bir yer tutuyor, dramaturjik olarak da treni daha uygun buldum.
Roman?n?z?n kurgusu da ilgi çekici. ?imdiden geriye dönü?ler, geçmi?e gidi?ler ve âna dönü?ler söz konusu. Çok katmanl? bir kurgu söz konusu. Neler söylersiniz?
Okur iki farkl? yolculuk okusun istedim. Birincisi uzak diyarlara yap?lan bir d?? yolculuk; ikincisi de derinlere yap?lan bir iç yolculuk. Kitab?m iki farkl? aksta ilerliyor, biri gelece?e biri geçmi?e uzan?yor. Bir marazi a?k hikâyesi okurken ayn? anda ondan kurtulma hikâyesini de okuyoruz. Bu benim di?er romanlar?mda da s?k ba?vurdu?um bir teknik. Sade ve s?radan yazmay? sevmiyorum. Okurun kafas? biraz kar??s?n istiyorum.
Neylan y?llar önce anne babas?n?n görev yapt??? ve do?du?u topraklara, Nergiz kasabas?na annesinin verdi?i bir ölüm haberi dolay?s?yla gitmek ister. Kasabaya do?ru yola ç?kar. Annesi oralardan hiç bahsetmemi?tir. Neylan’? bu kasabada bir çok sürpriz bekler. Neylan’?n bütün bunlar? bilmeden Nergiz kasabas?na yolculuk yapma fikrini nas?l de?erlendirmek gerekir? Köklere dönü? duygusu olabilir mi?
Köklere dönü?ten ziyade köklerin onu ça??rmas? diyebiliriz. Do?du?umuz toprak bizi ça??r?r. Oran?n gö?ü, suyu, topra?? bizi davet eder. Gen, DNA, mistik ba?lar, bilinçalt?m?zda kalan tortular her nas?l 12 GEL???M ERZURUM adland?r?rsak adland?ral?m herkes zaman? geldi?inde evine döner. Bu hem bir aray?? hem de bir kavu?mad?r.
Neylan’la Levent aras?nda ini?li ç?k??l? bir ili?ki var. Neylan ba??ml?l?k derecesindedir. Levent’in hoyratl???na, sertli?ine ve her gün Levent’ten ayr?lmak istemesine ra?men yine Ona ko?ar. ?kisi aras?nda Neylan’? zehirleyen bir ili?ki var. Neylan’?n bu ba??ml??? için neler söylenebilir? Asl?nda anne babas? da geçmi?te s?k?nt?l? dönemler ya?am??lar. Neylan baba özlemini Levent’le gideriyor olabilir mi?
Ben aile travmalar?n? incelemeyi ve çal??may? çok seviyorum. Küçük ya?larda ya?anan sevgi eksikli?i, de?ersizlik hissi, özgüven eksikli?i ileri ya?lardaki ili?kilerimizde farkl? ?ekillerde ortaya ç?k?yor. Eksildi?imiz yerden tamamlanmaya çabal?yoruz. Çat??mal? bir aile modelinin içinden ç?km??sak fark?nda bile olmadan yine bize o çat??may? ya?atacak aile modelini seçiyoruz. Anne baba modelimizde çözmeye çal???p çözemedi?imiz hangi sorun varsa, ileri dönem benzer partnerler seçip kendi partnerimizde o meseleyi çözmeye çal???yoruz. Öz?efkat eksikli?i, de?ersizlik gibi yerle?mi? duygular, anne babam?zda gördü?ümüz öfke nöbetleri, aldatma, ayr?l?k, kayg? gibi modellerin ayn?lar?n? ileri ya?amlar?m?zda kuruyoruz. Neylan’?n kök aray??? ve ba??ml?l???; Levent’in de narsistik birey yap?lanmas? ailelerinden arma?an olan ?eyler. Ve i?in ilginç taraf? birbirilerinden ba?ka insanlar? seçme ?anslar? da yok. Bir narsist için en uygun ili?ki partneri ba??ml? olan partnerdir. Bu meselelerle ilgilenenler Neylan ve Levent’in gel-gitlerini ve zehirli ili?kilerini anlayacakt?r.
Zaman?m?zda bir çok ili?ki iyi ba?l?yor ama devam? Neylan’?n ya?ad??? gibi kabusa dönü?ebiliyor. Ne söylenebilir bu hususlarda?
Bu sorunun cevab? çok uzun, belki saatlerce tart???labilir lakin özetle “haz ve h?z” ça??nday?z. Örne?in dijital platformlarda izledi?imiz diziler, Twitter’da h?zla akan “timeline”, yeme?imizi sadece görsel olarak güzel diye ve foto?raflamak için seçmek… Bu mikro alanlara bak?nca haz odakl? ya?amay?, h?zl? ya?amay? anl?yoruz. ?li?kilerde de haliyle art?k eskisi gibi bir insanla elli sene geçireyim, sadakatle ba?l? kalay?m modeli bitti. Tüket geç, haz al geç, h?zlan geç modeli… Dijital ça??n bireyselle?tirmesi de cabas?… Özetle, bir merhametsizlik ve ba??ms?zl?k ça??na s?k???p kald?k.
Roman? okurken sanat tarihi ve heykelcilik alan?nda s?k? çal??t???n?z ve bu bilgileri metne iyi yerle?tirdi?iniz görülebiliyor. Bu sanat alanlar?yla normalde de alakadar m?s?n?z?
Çocuklu?umdan beri Avrupa sanat tarihi, Rönesans Dönemi ve heykellerle ilgiliyim. Bu benim o kadar kan?ksad???m bir ?ey ki ilgi alan?m bile derken tuhaf geliyor. Bir tablonun, heykelin kar??s?nda saatlerce oturan bir gençtim. Bu benim özüm, do?al?m gibiydi. Bu romanda ise ortaya ç?k?verdi. Ben de hiç ses ç?karmad?m ortaya ç?kmas?na.
Son olarak neler söylersiniz?
Size bu nitelikli sorular?n?z için çok te?ekkürlerimi sunmak isterim. Yeni bir roman yazmaya ba?lad?m, be?inci roman?m olacak. Çeviri ve senaryoyla da ilgileniyorum. Kelimelerin büyüsüyle ya?amaya devam ediyorum… Biz te?ekkür ederiz.

Muaz ERGÜ