GelişimErzurumYazı

NASIL B?R ERZURUM, NASIL B?R YEREL YÖNET?M?

Ömrümün 42 y?l?n? Erzurum’da ya?ad?m. “Ortalama Erzurum kültürü” ile yo?ruldum. Duygusal ba??m bir tarafa, özellikle Atatürk Üniversitesindeki meslekta?lar?mla birlikte yapt???m?z akademik çal??malar sayesinde Erzurum’un tarihi, kültürel, siyasal, ekonomik ve bölgesel aç?dan nas?l bir öneme sahip oldu?unu daha iyi anlad?m.
Bölgesel/yerel kalk?nma konular?na iyi-kötü a?ina birisi olarak, maalesef, meseleyi kavrama düzeyim ölçüsünde kayg?lar?m da giderek artt?. 1980’li y?llardan itibaren bölgesel dengesizliklerin derinle?mesi, merkez il konumdaki Erzurum’un her yönüyle gerilemesi, bu sürecin bölge ve ülke genelinde etkileri vb. hususlar hep endi?e kayna??m, dolay?s?yla çal??ma konular?m oldu. Fakat daima ?unu dü?ünüyordum: siyasi iktidarlar?n makro politika tercihleri yanl?? da olsa, ba?ar?l? bir yerel yönetim pek çok ?ey yapabilirdi. Ne yaz?k ki, yap?lamad?!
Hayallerimde hep ideal bir Erzurum kent modeli vard?. Notlar?m? alm??t?m. Yak?n zamandaki ziyaretlerimde Erzurum’daki de?i?imi görünce kötümserli?im iyimserli?e dönü?meye ba?lad?. Ayr?nt?l? verilere sahip de?ilim, fakat görünen de?i?im ve geli?im kar??s?nda yeniden çok ümitlendim, heyecanland?m… Geli?im Erzurum Dergisi’nden yaz? talebi gelince de daha önce yay?mlam?? oldu?um bir yaz?m? gözden geçirerek tekrar sizlerle payla?mak istedim.
Evet, nas?l bir Erzurum ve nas?l bir yerel yönetim? Cevab?, yerel yönetim için ?u üç temel amaçla özetleyebilirim:
Erzurum için bir “21.Yüzy?l Vizyonu” ortaya koymak ve gerçekle?mesine katk?da bulunmak.
Bölgesel kalk?nmaya yerel yönetim inisiyatifi ile katk?da bulunmak.
Kat?l?mc?, bilimsel bir yöneti?im tarz? tesis etmek.
Bunlar? açal?m:
1. Günümüzün rekabetçi dünyas?nda, ya?ayabilir olmak için nas?l bireyler, firmalar ve uluslar gelece?e yönelik projeksiyonlar olu?turuyor ise, geli?mi? ülkelerde kentler de geleceklerini önceden belirlemeye, yönlendirmeye çal???yorlar. Bu anlamda, Erzurum için “21. yüzy?l vizyonu” ne olmal?d?r? Bu vizyon, Erzurum’un “modern bir kent yap?lanmas?na” kavu?mas?d?r; “tarihi kent kimli?inin ortaya ç?kar?lmas?d?r” ve “sürdürülebilir kalk?nmay? sa?lam?? bir kent” olmas?d?r.
Modern bir kent yap?lanmas?ndan kast edilen, aksamayan bir alt yap?n?n tesisi; co?rafi ?artlara uygun estetik bir imar; temiz bir çevre; düzgün bir trafik ve park sistemi; yeterince ye?il alan, spor tesisleri, park ve çocuk bahçeleri; yoksul kesimlerin yararlanaca?? kolayl?klar, vb. özellikleri haiz, “ya?aman?n güven ve mutluluk verdi?i” bir kenttir.
Erzurum’un “tarihi kent kimli?inin” ortaya ç?kar?lmas? ile de biri kültürel, di?eri maddi olmak üzere iki yönlü kazanç elde edilecektir. Erzurum’a gelen bir yabanc? tarihi görünümünü adeta ya?amal?d?r. Ki?iliksiz yap?lanma ve düzensiz ?ehirle?me ile bu kimlik kaybolmamal?d?r. Bizden sonraki nesillere “tarihi ?uuru” ya?atacak miras? b?rakmal?y?z. Ayr?ca, “tarihi kent kimli?i” turizm aç?s?ndan da fevkalade önemlidir. Dünyada birçok kent tarihi kimliklerini ya?atan yap?lanmalar? ile muazzam kazançlar elde etmektedirler. Erzurum bunun için büyük bir hazinedir.
Erzurum’un “sürdürülebilir kalk?nmay? sa?lam?? bir kent” olmas?ndan kast?m?z ise sahip oldu?umuz kaynak potansiyellerinin çevreye duyarl? biçimde de?erlendirilerek üretim, gelir ve istihdam yaratmas? için yerel yönetimin katk?s? ve yönlendirici rolüdür.
2. ?leri ülkelerdeki gibi ülkemizde de yerel yönetimlerin yetkileri, dolay?s?yla kaynaklar? yönlendirme güçleri fazlad?r. Mevcut yap?da, yerel yönetim inisiyatifi ile pek çok ?eyi gerçekle?tirmek mümkündür. Bu çerçevede; yörenin potansiyellerini de?erlendirecek, katma de?eri ve istihdam kapasitesi yüksek yat?r?m alanlar?na yerel yönetim “bizzat”, “ortakl?klar ?eklinde” veya “te?vik edici kolayl?klar sa?layarak” yat?r?m yap?lmas?n? sa?layabilir. Bir tek örnek verelim: Mesela, geleneksel alanlar?n d???nda yenilikçi bir yakla??mla, biyoteknoloji kaynakl? projelerle Erzurum’un sa?l?kta, tar?m ve g?dada, madencilikte ve çevre teknolojilerinde, stratejik güvenlikle ilgili üretim dallar?nda önemli bir merkez olmas?, dolay?s?yla rekabet üstünlü?ü sa?layarak zenginle?mesi ve yoksullu?un giderilmesine katk?da bulunmak mümkündür.
3. Erzurum’un 21. yüzy?l vizyonunun gerçekle?mesi, ancak “etkin bir yöneti?im tarz?” ile mümkündür. Bu yönetim tarz?n?n temel özellikleri “kurumsalla?ma”, “kat?l?mc?l?k”, “interaktiflik”, “uzla?mac?l?k” ve “ekip ruhu” dur. Bu anlamda kent, toplumun 4 temel unsuru ile yo?un “i?birli?i” ve “ortak karar sahipli?i” ile yönetilmelidir. Bu 4 temel unsur; “sivil toplum kurulu?lar?”, “i? dünyas?”, “üniversiteler ile di?er kamu kurulu?lar?” ve tabii ki “yerel yönetim”dir.
Bu ümitlerle, yerel yöneticilerimizin Erzurum’u lay?k oldu?u konuma ta??yacaklar?na inan?yorum.

Prof. Dr. Cevat GERN?